Een complexe ziekte met veel variabelen

Een goede aanpak van overgewicht en obesitas vergt aandacht voor veel verschillende factoren. Zo heeft iedereen zijn eigen unieke bio-psycho-sociale verhaal, wat leidt tot een variatie aan oorzakelijke, in stand houdende en beïnvloedende factoren. Denk hierbij o.a. aan gewichtsverhogende medicatie, leefstijl, mentale problematiek, maar ook schuldenproblematiek en eenzaamheid. De aanpak hiervan kan liggen in het zorgdomein, het sociale domein, maar ook in het begeleiden naar zelfmanagement. We zien dat beide domeinen anders georganiseerd zijn, een variatie bestaat in beschikbaar aanbod in een wijk, en het sociale domein tussen gemeentes anders is vormgegeven. Er zijn dus veel verschillende variabelen. Daarnaast is er ook een grote variatie aan beschikbare (zorg)professionals, die elkaar veelal niet, of onvoldoende kennen.

Aanpak als één geheel

Hoe kan de aanpak één geheel worden? Waarbij er aandacht is voor factoren in beide domeinen, inzicht in beschikbare interventies én welke (zorg) professionals wanneer ingezet kunnen worden? Hiervoor is volop aandacht in de proeftuingemeenten. Het betrekken van relevante stakeholders, het ontwikkelen van een brede anamnese, het vormgeven van de rol van centrale zorg coördinator. Is er een mogelijkheid om dit zodanig te ondersteunen dat het makkelijker wordt om dit voor elkaar te krijgen?

Complexe systeemdynamica

Hier komt complexe systeemdynamica om de hoek kijken.  Een methode om complexe systemen in kaart te brengen, inzicht te krijgen in de onderlinge dynamiek en het leren begrijpen van systemen.

Verkenning

TNO heeft een afdeling met expertise op het inzetten van complexe systeemdynamica bij gezondheidsvraagstukken. Afgelopen jaar heeft het PON met hen verkend wat de mogelijkheden zijn. Kan complexe systeemdynamica écht een ondersteuning zijn in de netwerkaanpak? Is het mogelijk een landelijke tool te ontwikkelen met regionale toepassingsmogelijkheden? Kan het gekoppeld worden met landelijke databases en andere interessante (complexe systeemdynamia) tools die ontwikkeld worden, zoals in het Centrum Gezond Gewicht? Hoe kan het praktisch vormgegeven worden? Kan het in de toekomst verder uitgebreid worden, zoals persoonsgerichte zorg of richting kinderen?

Vervolgens is met de projectleiders van de eerste twee koplopergemeentes (Rotterdam en Smallingerland) en een afgevaardigde van Stichting Over Gewicht, gekeken wat hun droom is in de netwerkwerkaanpak, wat knelpunten zijn om daar te komen en of een digitale knooppuntenkaart daar een ondersteuning in kan zijn. Gezien de positieve reactie hierop is besloten een ondersteuningstool te ontwikkelen, de digitale knooppuntenkaart.

Digitale knooppuntenkaart

Deze ondersteuningstool wordt zodanig ontwikkeld dat het ondersteuning en inzicht kan bieden op drie niveaus.

  • het niveau van de cliënt (welke factoren spelen er, wat wordt als eerst aangepakt en welke interventies en (zorg)professionals kunnen hier het beste voor ingezet worden),
  • stuurinformatie voor gemeenten (in het voortraject, bij de uitbreiding van het netwerk, maar ook verwachting in benodigd aanbod door inzicht in cliënt/patiëntroutes en mogelijke cliënt/patiënt profielen), en
  • landelijke stuurinformatie (waar kunnen verschillen in wijken door verklaard worden en is dat iets wat belangrijk is om mee te nemen in landelijk beleid?).

Vervolg

In het eerste deel van dit jaar (2021) verzamelen we alle benodigde gegevens en worden deze verwerkt in een digitale kwalitatieve systeemanalyse, fase 1 van de digitale knooppuntenkaart. Hiervoor gebruiken we gegevens die al bekend zijn, interventies uit het loket gezond leven, wetenschappelijke literatuur, maar ook input uit gemeenten, van PON partners en andere experts. Om te zorgen dat dit blijft aansluiten bij de wensen en behoeften vanuit het veld vindt binnenkort weer een sessie plaats met de huidige koplopergemeenten en Stichting Over Gewicht.

Daarnaast hebben we een aanvullende subsidieaanvraag geschreven en ingediend bij het ministerie van VWS. Hierin is o.a. fase 2 opgenomen. Bij toekenning kunnen we in de tweede helft van het jaar de uitkomsten van fase 1 doorontwikkelen naar een gebruiksvriendelijk dashboard die gemeenten ondersteunt in het optimaal uitrollen van de netwerkaanpak. Daarnaast zal een “train de trainer module” ontwikkeld worden zodat PON-adviseurs (toekomstige) gemeenten kunnen trainen in het gebruik van de tool.

Noot:

Wil je als PON-partner bij dit onderwerp betrokken worden en heb je dit nog niet aangegeven in de enquête vorig jaar? Dan kun je je alsnog aanmelden via projectadviseur Deirdre van Akkeren: d.vanakkeren@erasmumc.nl.

Dit artikel is geschreven door Claudia Bolleurs, projectmanager van het Partnerschap Overgewicht Nederland.

Share This