Het is belangrijk dat obesitas erkend wordt als een chronische terugkerende ziekte. Als er bij een individu eenmaal sprake is van obesitas zorgen tal van hormonale verstoringen ervoor dat gewichtsafname niet eenvoudig is. Dit laat meteen zien dat het essentieel is dat er vanuit de Europese Unie, en beleidsmakers wereldwijd, zowel meer aandacht komt voor preventie van obesitas als voor het beter inzetten van effectieve behandelingen.

Hierover sprak prof. dr. Liesbeth van Rossum met de leden van het Europees Parlement en de leden van de Europese Commissie op uitnodiging van de European Association for the Study of Obesity (op 20 april 2021) en de European Society of Endocrinology (op 4 mei 2021).  Zij zette hierbij uiteen hoe een verstoorde hormonale communicatie tussen het hormonaal actieve orgaan vet, andere organen en de hersenen leidt tot het herprogrammeren van het lichaam. Zelfs als een patiënt met obesitas gewicht verliest, zal het lichaam – door die verstoorde communicatie – proberen om het oude gewicht terug te krijgen.
Dit maakt dat obesitas een chronische ziekte is, die meestal niet simpelweg verholpen is met een eenvoudige benadering of behandeling. Wel is deze ziekte met adequate behandelingen in meer of mindere mate onder controle te krijgen, maar extra aandacht en moeite voor gewichtsbeheersing bij iemand die ooit obesitas heeft gehad is meestal levenslang nodig.

Impact
In Europa heeft 60% van de volwassen bevolking overgewicht en 23% heeft obesitas. Naast dat obesitas zelf een ziekte is, is het tevens een ‘’gateway’’ ziekte naar meer dan 200 andere aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diverse vormen van kanker, diabetes, gewrichtsklachten, depressie en een verstoord immuunsysteem. Obesitas heeft een enorme impact op de mensen die het betreft. Niet alleen de lichamelijke gevolgen, maar er is ook veelvuldig sprake van een obesitas stigma en discriminatie op basis van gewicht, hetgeen bijdraagt aan een verminderde kwaliteit van leven voor iemand met obesitas.  Naast deze medische en sociale gevolgen gaat de obesitas epidemie ook gepaard met extra kosten voor de gezondheidszorg.

Prof. dr. Liesbeth van Rossum gebruikt, ter verduidelijking van (de urgentie van) deze problematiek, de metafoor van het bad en de badkraan: de kraan staat nu volledig open (met name de obesogene (voedsel- en beweeg)omgeving die ons continu verleidt ongezond te leven, en ook andere factoren die leiden tot obesitas) en het bad is vol (er zijn inmiddels al heel veel mensen met obesitas). Door enkel de kraan dicht te doen zal het reeds volle bad niet vanzelf leeglopen. Daarvoor zal actief de stop eruit gehaald moeten worden. Er moet aandacht zijn voor zowel het dichtdoen van de kraan:  betere preventie zodat niet nóg meer mensen overgewicht of obesitas ontwikkelen. Hiervoor is de politiek vooral aan zet, bijvoorbeeld middels prijsprikkels het voedselaanbod gezonder maken. En tegelijkertijd moet men het reeds volgelopen bad laten leeglopen, ofwel effectieve behandeling van obesitas. Dit laatste ligt vooral op het gebied van de zorg.

Obesitas in relatie tot COVID-19
Ook in de pandemie waarin wij ons nu bevinden pleit zij voor meer aandacht voor overgewicht en obesitas. Momenteel is er sprake van een acute virale pandemie die verergert door de chronische pandemie van overgewicht. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen met overgewicht of obesitas die besmet raken met het coronavirus een verhoogde kans hebben op een ernstiger beloop van COVID-19. Op de Nederlandse intensive care units had zo’n 80% van de mensen overgewicht. Hierbij spelen meerdere factoren een rol. Onder andere is er sprake van meer kans op trombose en verstoringen van het hormonale systeem en het immuunsysteem bij mensen met obesitas, hetgeen een ernstiger beloop van deze infectie in de hand werkt. Betere behandeling van obesitas zou bij de huidige pandemie nog kunnen helpen en daarnaast ook meer preventie met het oog op toekomstige virale pandemieën.

Prof. dr. Liesbeth van Rossum verzoekt de aanwezige Europese beleidsmakers om meer aandacht te besteden aan de obesitas epidemie waarin wij ons bevinden, de daaruit voortvloeiende consequenties voor mens en maatschappij, en de noodzaak om de ernst van de situatie in te zien door obesitas te erkennen als chronische endocriene ziekte. Alleen door de combinatie van zowel meer betere preventie als ook betere inzet van behandeling is het tij van de overgewicht epidemie te keren.

Meer lezen over dit onderwerp?
Prof. dr. Liesbeth van Rossum en dr. Mariëtte Boon schreven het boek VET belangrijk. Deze internationale bestseller wordt inmiddels in maar liefst negen talen uitgegeven. ‘VET belangrijk’ won in Nederland de Women’s Health award en in Frankrijk de publieksliteratuurprijs van Les prix “la science se livre”.

* EUROPEAN COMMISSION CLASSIFIES OBESITY AS A CHRONIC DISEASE
Talha Burki, The Lancet Diabetes & Endocrinology, 1 juni 2021

European Commission classifies obesity as a chronic disease – The Lancet Diabetes & Endocrinology

 

Dit artikel is geschreven door Sue Rouwkema (projectsecretaresse en communicatiemedewerker van het Partnerschap Overgewicht Nederland) in samenwerking met prof. dr. Liesbeth van Rossum (voorzitter van het Partnerschap Overgewicht Nederland).

Share This